Takliński Władysław Jan (1875–1940), inżynier mechanik, profesor i rektor Akademii Górniczej w Krakowie.
Ur. 17 XII w Warszawie, był synem Władysława i Emilii z Wesołowskich.
Po ukończeniu w r. 1894 gimnazjum w Kamieńcu Podolskim studiował T. na Wydz. Matematyczno-Fizycznym uniw. w Petersburgu i uzyskał w r. 1898 dyplom I st. Studia kontynuował na Wydz. Mechanicznym tamtejszego Inst. Technologicznego, gdzie w r. 1903 otrzymał dyplom inżyniera technologa. Już w r. 1902 podjął pracę w Eksperymentalnym Laboratorium Budowy Okrętów Min. Marynarki Wojennej w Petersburgu jako młodszy, a od r. 1911 starszy pomocnik kierownika laboratorium. Dn. 17 III 1914 objął dyrekcję tej placówki, po czym zorganizował w niej pracownię chemiczną i pracownię wytrzymałości materiałów. Za teoretyczne i praktyczne osiągnięcia z zakresu okrętownictwa otrzymał 5 IX 1915 nominację na pułkownika Korpusu Inżynierów Okrętowych. Wykonał szereg prac o charakterze doświadczalnym, m.in. rozwiązał zagadnienia określenia oporu wody przy ruchu statku i wpływu głębi na szybkość biegu okrętu oraz obliczył siłę turbin dla nowo budowanych torpedowców i pancerników.
Oprócz działalności techniczno-naukowej zajmował się T. dydaktyką. Od września 1903 wykładał geometrię analityczną oraz rachunek różniczkowy i całkowy na specjalnych kursach w Morskiej Szkole Inżynieryjnej w Kronsztadzie. W r. 1904 został asystentem przy Katedrze Mechaniki Teoretycznej Inst. Inżynierów Komunikacji w Petersburgu, skąd w r.n. przeszedł na asystenturę u I. Mieszczerskiego przy Katedrze Mechaniki Teoretycznej tamtejszego Inst. Politechnicznego. Jako asystent prowadził samodzielne zajęcia z mechaniki teoretycznej i był egzaminatorem tego przedmiotu. W l.n. na Wydz. Budowy Okrętów wykładał też teorię okrętów i kurs oporu wody przy ruchu statków. Dodatkowo był od 15 I 1907 wykładowcą w petersburskim Morskim Korpusie Kadetów, a jako docent prowadził w kronsztadzkiej Mikołajewskiej Akad. Morskiej wykłady z mechaniki teoretycznej i z teorii okrętów, a także kurs dotyczący teorii szeregów Fouriera (jako pomocniczy dla przedmiotu mechanika budowy okrętów).
Dn. 20 X 1922 przybył T. do Polski, zamieszkał w Warszawie i został zweryfikowany w WP jako komandor inżynier marynarki wojennej (ze starszeństwem z 1 VI 1919). W tej randze wykładał od 21 I 1923 geometrię analityczną oraz analizę i mechanikę teoretyczną w Morskiej Szkole Oficerskiej w Toruniu; równocześnie w drodze konkursu został współpracownikiem naukowym Głównego Urzędu Miar w Warszawie. W r. akad. 1923/4 był także wykładowcą mechaniki teoretycznej na Wydz. Chemicznym Politechn. Warsz.
Dn. 12 IX 1923 otrzymał T. profesurę zwycz. mechaniki teoretycznej i wytrzymałości materiałów na Akad. Górn. w Krakowie. Dostosował programy wykładów i ćwiczeń z tego zakresu do poziomu i potrzeb uczelni górniczej. Opublikował czterotomowy podręcznik Mechanika teoretyczna. Cz. 1 Statyka (W. 1923/4, Kr. 1938, Kr. 1947), Cz. 2 Kinematyka (W. 1923/4, Kr. 1938, Kr. 1947), Cz. 3 Dynamika punktu materialnego (W. 1924/5, Kr. 1938, Kr. 1947), Cz. 4 Dynamika układu punktów materialnych (W. 1924/5, Kr. 1938, Kr. 1948). W l. 1931–3 pełnił funkcję prorektora, a od r. 1933 rektora Akad. Górn. Prowadził działalność organizacyjną i inwestycyjną, m.in. pozyskał znaczne subwencje od kopalń i hut, dzięki czemu dokończył budowę gmachu głównego uczelni, a także wybudował Laboratorium Maszynowe oraz Laboratorium Transportu Szynowego z torem do jazd próbnych (obie placówki zostały zniszczone przez okupanta niemieckiego). Sympatię studentów, pracowników naukowych oraz dyrektorów kopalń i hut jednał sobie otwartością, ujmującym sposobem odnoszenia się do ludzi oraz swoistym poczuciem humoru; jego wykłady utrzymane na wysokim poziomie, a wygłaszane ze swadą i barwnym językiem (z wyraźnym akcentem petersburskim), cieszyły się dużą popularnością. Dn. 2 III 1935 otrzymał tytuł honorowego członka Stow. Studentów Akad. Górn. Wchodził w skład Rady Naczelnej Tow. Przyjaciół Młodzieży Akademickiej, a także należał do Stow. Polskich Inżynierów Górniczych i Hutniczych oraz Krakowskiego Tow. Technicznego.
Po wybuchu drugiej wojny światowej T., mimo przekazania 31 VIII 1939 obowiązków nowo wybranemu rektorowi Waleremu Goetlowi, nadal kierował uczelnią, ponieważ Goetel, zgodnie z decyzją Min. WRiOP, wyjechał z Krakowa nocą z 2 na 3 IX t.r. wywożąc najważniejszą dokumentację Akad. Górn. T. włączył się w ratowanie mienia Akademii, m.in. zakopując w swojej piwnicy przy ul. Gramatyka 7 platynę ze wszystkich uczelnianych zakładów. Dn. 6 XI 1939 w ramach Sonderaktion Krakau został aresztowany z innymi pracownikami krakowskich uczelni. Był więziony w Krakowie i Wrocławiu, a pod koniec listopada t.r. osadzono go w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen pod Oranienburgiem. Szybko postępująca choroba serca i opuchlizna nóg spowodowały, że 19 I 1940 został przeniesiony bezpośrednio z placu apelowego do obozowego szpitala. Tam 24 I 1940 został zamordowany (zrzuconego z łóżka uduszono kijem zaciśniętym na szyi). Wydaną rodzinie urnę z prochami T-ego złożono na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. T. był odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Brązowym Medalem «Za długoletnią służbę» (1938).
W zawartym w r. 1899 małżeństwie z Zofią Czyżewską miał T. syna Jerzego Zygmunta (1902–1958), matematyka, inżyniera metalurga.
Od poł. l. osiemdziesiątych XX w. przyznawana jest corocznie przez AGH nagroda im. T-ego dla młodych naukowców za wybitne osiągnięcia w dziedzinie dydaktyki. Z inicjatywy Stow. Wychowanków AGH odsłonięto 31 VIII 1993 w hallu pawilonu A-0 uczelni upamiętniającą T-ego tablicę z jego wizerunkiem (wg projektu Jerzego Nowakowskiego).
Portret w todze rektorskiej w auli pawilonu A-0 AGH; – Bibliografia publikacji pracowników Akademii Górniczo-Hutniczej z lat 1919–1958, Kr. 1960; Kadry morskie Rzeczypospolitej, Gdynia 1996 II; Olszewicz, Lista strat kultury pol.; Słown. techników pol., z. 9; Życiorysy profesorów i asystentów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1919–1964), Kr. 1965; – Bolewski A. i in., Trudne lata Akademii Górniczej, Kr. 1989; Bolewski A., Pierzchała H., Losy polskich pracowników nauki w latach 1939–1945. Straty osobowe, Wr. 1989; Brzoza C., Kraków między wojnami. Kalendarium 28 X 1918 – 6 IX 1939, Kr. 1998; Dzieje Krakowa, Red. J. Bieniarzówna, M. Małecki, Kr. 1997 IV (fot.); Hist. nauki pol., IV cz. 1–2, V cz. 1; Kronika 60-lecia Stowarzyszenia Wychowanków Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie 1945–2005, Oprac. K. Matl, Kr. 2005; Róziewicz J., Polsko-rosyjskie powiązania naukowe (1725–1918), Wr. 1984; Sieński H., Profesor Władysław Takliński, „Biul. Magazyn Inform. AGH” 2013 nr 70 s. 26–8 (fot. portretu, fot. tablicy pamiątkowej); Skąpski A., Władysław Takliński, w: Straty kultury pol. 1939–44, II; Walczak M., Ludzie nauki i nauczyciele podczas II wojny światowej. Księga strat osobowych, W. 1995 s. 148; Z dziejów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie w latach 1919–1967, Oprac. J. Sulima-Samujłło i in., Kr. 1970; Zaborowski J., Poznański S., Sonderaktion Krakau. W dwudziestą piątą rocznicę 6 Listopada 1939, W. 1964 s. 71, 80 (fot.), s. 94–5.
Stanisław Tadeusz Sroka